سیما سبز

زیبایی که به چشم می آید از پرتو نور و روشنایی است وگرنه در تاریکی زیبایی مفهومی ندارد.

زیبایی حقیقی با نور معرفت درک می گردد و زیبایی ظاهری با عزیزترین حس ما که بینایی است دیده  می شود .   نور و روشنایی چه ظاهری و چه عرفانی باعث می شود که زیبایی به چشم آید و رنگ و سایز زیبایی های اشیاء جلوه کند . بنابر این بحث نور و پرداختن به آن می تواند در مباحث زیبایی شناسی و هنر جایگاه ویژه ای داشته باشد .

در اغلب ادیان نور نماد عدل الهی و منشا تمام پاکی ها و نیکی ها است و خارج شدن انسان از تاریکی جهل وتابیده شدن نورمعرفت، همواره یک هدف نهایی می باشد .

زندگی در اطراف ساختمانهای سر به فلک کشیده امروزی، همواره در پرتو های جان فزای نور خورشید قرار ندارد . در زمانی که روز به پایان می رسد تمامی رنگ و معماری جلوه خود را از دست می دهد و به سازه ای بی هویت تبدیل می گردد . قافله پیشرفت های بشری از لامپ های شیشه ای خانگی ساده ، اکنون به سیستمهای بس مهیج نور پردازی رفته است و حتی کار را به جایی کشانده که از آن به عنوان یک علم ( معماری نور) و یک دانش کاملا سیستماتیک نام می برند.

شهرسازی ما متاسفانه به معنی امروزی به اصطلاح فرنگی‌ها شهرهای قارچی شده است. هر جایی که برگی پوسیده باشد قارچ بیرون می‌آید و زیاد کار ندارد که آن‌جا جایش است یا نه. یعنی مردم همین طوری بدون برنامه می‌آیند و با سر هم کردن چند تکه سنگ و کلوخ و چوب یک سرپناه برای خودشان می‌سازند و در آن زندگی می‌کنند. متاسفانه در ایران طوری شده که شهرداری‌ها، برنامه‌ریز شهرها نیستند.

ما فرهنگ خودمان، سرزمین خودمان و معماری خودمان را داریم. مثلا شیراز یک شهر فرهنگی است. شهر گل و بلبل که آن را هم در روز و هم در شب دیده‌ایم. به نظر شما ما در بحث نورپردازی در شهرهای کشورمان چه کار کرده‌ایم؟ ما فقط شاهد اشاعه پرتوهای ساده روزی هستیم و یا عناصری که یا از بالا نورافشانی شده‌اند و یا از پایین، که هامورنی خیلی محسوسی ندارند و می‌بینم که اتفاق خیلی خاصی نمی‌افتد. به نظر می‌رسد که نورپردازی در داخل ایران فقط نشان‌دهنده است که مثلا یک ساختمان تجاری را می‌خواستند نشان دهند و آن را نور پردازی کرده‌اند. در اطراف محیط شهری، نور به کار می‌رود ولی ادبیاتی که پشت آن قرار گرفته و آن پیام را می‌دهد هدف است و شما باید مفهوم حقیقی و اصلی را از آن دریافت کنید.

به طور مثال نورپردازی تخت جمشید، باید اگر در آن فضا باشید شما را تا سال‌های دور هدایت کند، یا مقبره خواجوی کرمانی را هم در شب و هم در روز ملاحظه کردید، یا حتی در همین سالنی که حضور دارید این نورها برای زیبایی تعبیه نشده‌اند بلکه فقط برای آن است که فضا روشن باشد تا شما جلوی پایتان را ببینید و زمین نخورید. ولی نقش و وظیفه طراحان گرافیک آن است که با این فضاها به نور معنا ببخشند و شما را دچار همان حسی کنند که فضا می‌طلبد.

نور یکی از مهمترین عوامل کیفیت ، پویایی و سر زندگی آثار معماری است و از نظر مفاهیم کیفی و نمادین و نیز از نظر کار کرد علمی از جایگاه ویژه ای در رشته معماری برخوردار است .

امروزه به خصوص نقش این علم در معماری بسیار مهم و جذاب مینماید . با افزایش کارایی صنعت برق و امکانات تکنولوژیک مربوط به آن ، استفاده از محصولات وابسته به آن نیز رشد چشمگیری داشته است ، چنان که باید اذعان داشت روشنایی  راه را برای یک تحول در شناخت و طراحی معماری باز کرده است .

فناوریهای جدید نور پردازی ، ابزار هایی در خدمت نورپردازی معماری هستند که در سالهای اخیر متوجه طراحان بسیاری در اقصی نقاط جهان قرار گرفته اند.

در برخور با تکنولوژی ما داریم ادای مدرنیته را درمی‌آوریم. پیکان را وارد می‌کنیم و تمام بافتمان را دچار تغییر می‌کنیم تا این پیکان بتواند در شهر حرکت کند. ما در معلول زندگی می‌کنیم. کنترل علت بهتر از برخورد با معلول است. بنابراین بهتر است کاری را که بلد نیستیم انجام ندهیم.

یکی از نقائص معماری و شهرسازی ما در این است که همه طراحی‌ها با احتساب نور خورشید انجام می‌شود، به عبارتی با تاریکی هوا تمامی‌خلاقیت‌ها و هنرهايی که برای آن کوشش شده، یکباره در تاریکی شب محو می‌شود.زندگی شهری و بالطبع الزامات اقتصادی مرتبط با آن ایجاب می‌كند که دامنه فعالیت‌های انسانی از طول روز گذشته و تا پاسی از شب ادامه یابد. به این ترتیب کار و فعالیت شبانه به مرور به قسمتی از زندگی شهری تبدیل شده است.

تجربیات سال‌های اخیر محققان به کمک دستاوردهای علمی‌، پزشكی و تکنولوژیکی، موجب شد، ضمن ارتقای این زمینه پژوهشی، از حالت ابتدايي و اولیه آن که روشنايي تیر چراغ برق خیابان‌ها است خارج و حضور هوشمندانه آن  در معماری و شهرسازی گسترش یابد.

نماد، نشانه، گره، جداره، ساختمان‌هاي ارزشمند، سيلوئت و ... هر آنچه در طراحي شهري بر آن تاكيد شده و پس از غروب آفتاب و با فرا رسيدن تاريكي، ممکن است در عملكرد آن اختلال به وجود آید، به كمك مدل‌سازي نور مصنوعي كارايي خود را در طول شب نيز حفظ خواهد كرد. در شهرسازي نيز كاربرد نور مصنوعي در زمينه‌هاي مختلف از جمله شناساندن؛ لبه‌ها و مرز مناطق، نواحي، محلات و افزایش بار هویتی مراکز آنها،  ميراث طبيعي و رود دره‌ها،  فضاهاي شهري (پياده‌راه‌ها، ميادين، مراكز خريد و ........) بافت‌هاي كالبدي ارزشمند ، تبلیغی ، تفریهی و ... در هنگام شب ممکن است.